Ruhi Bey ve Krepen Pasajı nasıllar?

“Çelenklerimizle geldik, yoktunuz

Ara sokaklarda, pasajlarda aradık, yoktunuz

Meyhanelere baktık, otellere sorduk, yoktunuz

Nerdesiniz, Ruhi Bey?”

Sosyal medyada Edip Cansever’in muhteşem şiiri (kitabı) “Ben Ruhi Bey Nasılım”ın yazılışının (basılışının) yıldönümü olduğu ilişti gözüme. 1976 yılında Koza Yayınları’ndan basıldığını biliyorum, demek ki Ekim’de yayımlanmış. Cansever şiiri 1975’de bitirdiğini söylüyor.[1]

Dün, bir miktar kitap aldım. Aralarında Edip Cansever de vardı. Adam Yayıncılık’tan çıkan “Toplu Şiirler”in üçüncüsü: Şairin Seyir Defteri, 1982’de basılmış. İçinde elbette Ruhi Bey de var, bu güzel tesadüf şu birkaç satırı yazma ihtiyacını hissettirdi.

“- Ben suyun yanması gibi tuzda –“

Cansever, “Çocukluğun, ilk gençliğin insanın daha sonraki yaşamında nasıl etkin bir rolü olduğunu anlatmaya çalıştım” diyerek tanımlamış şiirini; “evlatlıkların mavi pazen giysilerini andıran” üveyliği, üvey anne ile ilişkisi, peşi sıra başlayan ve gittikçe derinleşen yalnızlık, pek kimselere temas etmeden ya da kimse bile olamayan kimselere temas ederek, teğet geçerek geçen bir yaşam. Yirmi bölümlük enfes bir şiir.

Şiirin yazılış hikâyesi ilginç elbette (hangi iyi şiirin değildir ki?). Şimdilerde Aslıhan Sahhaflar Çarşısı sakinleri olarak ikamet ettiğimiz, eskinin Krepen Pasajı’nda akmaya başlamış şiir. Akmaya başlamış diyorum, Cansever daha evvelden başlamış şiiri yazmaya, sonra durmuş. “Yazar Tıkanması” yaşamış bir nevî! Sonra, sonrası şairin sözüyle şöyle: "Bunca yıldır birçok ilginç olay yaşamışımdır elbette. En iyisi şiirle ilgili bir olayı anlatmaya çalışayım. Ben Ruhi Bey Nasılım adlı kitabımı, bugünden çocukluğuma doğru uzanan bir çizgiyi bölüm bölüm yazarak sürdürmeyi düşünmüştüm. Baştan dört bölümünü de bu amaçla yazmıştım. Kitap hem yavaş yürüyordu, hem de bir yerde tıkanıp kalacak gibiydi. bir süre yazmayı bıraktım. Bir gün Krepen Pasajı'nda bir başıma oturuyordum. Yazdı, hava sıcaktı. Pasaj da oldukça tenhaydı. Dipte, köşede bir garson uyukluyordu. Diyebilirim ki, şiirime bir dekor hazırlanıyordu sanki. Nitekim biraz sonra ilk oyuncu sahneye girdi. Pasaj'a sık sık gidenler iyi bilirler, sakalları uzamış, saçları dökük ve yağlı, askılı pantolonunu karnının üstüne kadar çekmiş, omzunda birkaç kemerle dolaşan ve kimselerle konuşmayan bir adam vardı. Daha önceleri çok gördüğüm halde ilgimi pek çekmeyen bu adam, dışarıdaki masalardan birine, tam karşıma oturdu. Dikkatle izlemeye başladım. Kendi kendiyle konuşur gibi dudaklarını hafiften kıpırdatıyordu. Bir kadeh içki verdiler, içti. Birdenbire Ruhi Bey'i, daha yazılmamış olan Ruhi Bey'i bulduğumu anladım. Çocukluğumdan, gençliğimden ve "şimdi"lerden sıyrılarak onun dünyasıyla özdeşleştim. Eve döndüm, ilk notlarımı yazdım. Kitap o günkü rastlantıdan sonra hızla gelişti." [2]

İçimde bir yer “belki de diyor, o oturduğu yer senin dükkânının önüdür, Ruhi Bey’i yazdıran da şu köşede içmiştir içkisini”.  Mümkün mü? Mümkün elbette, hayale sınır yok. Zaten Cansever de şiirin “Cenaze Kaldırıcısı Adem” kısmını yazarken bizim pasajın karşısındaki Üç Horon Kilisesi (Üç Horan aslında, diğer adıyla Surp Yerrortotyun Ermeni Kilisesi) için çalışan “üç ölü kaldırıcı” ile gazeteci kisvesiyle görüşüp, bilgi aldığından bahsediyor. Bir akşam üzeri benim oraya rastlayan meyhanede iki bira atıp peşinden söyleşmiş olamaz mı? Olabilir. Belki konuştuktan sonra aynı yere dönüp, cebinden çıkardığı yeşil kurşun kalemiyle şunları yazmıştır:

“Ne de olsa herkes biraz ölüdür

Otel müşterileri en önde gelir

Kendileri soyar kendilerini kendileri giydirir

Büyük kentlerin büyük tabutlarıdır oteller

Nedense işte onlar gökyüzüne gömülür.”

İşte Ben Ruhi Bey Nasılım'ın kısacık hikâyesi.

     

---

[1]  Şiiri Şiirle Ölçmek, Edip Cansever (Hazırlayan: Devrim Dirlikyapan) İstanbul - Yapı Kredi Yayınları - 2012)

[2]  Milliyet Sanat Dergisi Sayı: 307 (22 Ocak 1979)

---